Bài tiếp theo: 7 Nguyên Tắc Huna — Bản Đồ Cuộc Sống Từ Hawaii Cổ Đại →
Đây là bài đầu tiên trong series 9 bài về Huna — Trí Tuệ Cổ Xưa Của Người Hawaii.
Năm 1917, một chàng trai trẻ tốt nghiệp ngành Tâm lý học đặt chân đến Hawaii để dạy học. Anh không biết rằng hòn đảo này sẽ thay đổi hoàn toàn cách anh nhìn nhận về con người và vũ trụ.
Ngay từ những ngày đầu, anh bắt đầu nghe những câu chuyện thì thầm về các Kahuna — những “Người Giữ Bí Mật” bản địa. Họ có thể chữa lành bệnh tật, nhìn thấy tương lai, thậm chí thay đổi thời tiết. Nhưng mỗi khi anh hỏi, mọi người đều lảng tránh. Người Hawaii im lặng. Người da trắng khuyên anh đừng dính vào. Các cuốn sách của nhà truyền giáo kết luận rằng tất cả chỉ là mê tín.
Chàng trai đó là Max Freedom Long. Và câu chuyện của anh — cùng với những người đi trước và đi sau — là cánh cửa mở ra một hệ thống tri thức mà nhiều người tin rằng có thể thay đổi cách chúng ta hiểu về bản thân mình.
Cuộc gặp gỡ thay đổi tất cả
Sau bốn năm lắng nghe những câu chuyện không ai dám xác nhận, Long quyết định tìm đến Bảo tàng Bishop ở Honolulu. Anh muốn một câu trả lời dứt khoát: Kahuna có thực sự sở hữu “phép thuật” không, hay tất cả chỉ là tưởng tượng?
Tại đó, anh gặp Tiến sĩ William Tufts Brigham — nhà khoa học lỗi lạc, giám đốc bảo tàng, 82 tuổi, với bộ râu trắng và đôi mắt xanh thân thiện. Brigham lắng nghe Long rồi bất ngờ hỏi: “Tôi có thể tin tưởng anh giữ kín điều này không? Tôi có một chút danh tiếng khoa học muốn bảo toàn.”
Rồi ông nói chậm rãi:
“Trong bốn mươi năm, tôi đã nghiên cứu các Kahuna để tìm câu trả lời cho câu hỏi mà anh vừa đặt ra. Các Kahuna thực sự sử dụng cái mà anh gọi là phép thuật. Họ thực sự chữa lành. Họ thực sự giết người bằng lời nguyền. Họ thực sự nhìn vào tương lai và thay đổi nó cho khách hàng. Nhiều người là kẻ lừa đảo, nhưng một số là thật. Một số thậm chí còn dùng magic để đi trên dung nham nóng chảy.”
Long choáng váng. Anh đã đến đây với kỳ vọng rằng nhà khoa học sẽ phủ nhận mọi thứ — để anh có thể rũ bỏ nỗi ám ảnh suốt ba năm qua. Thay vào đó, anh nhận được xác nhận từ chính người uy tín nhất trong lĩnh vực nghiên cứu Hawaii.
Khi Long lắp bắp hỏi “Họ làm điều đó bằng cách nào?”, Brigham phá lên cười rung cả bức tường:
“Tôi đã cố gắng trả lời câu hỏi đó cho chính mình suốt bốn mươi năm — mà không thành công.”
Từ giây phút đó, Brigham nhận Long làm “truyền nhân” — truyền lại toàn bộ kiến thức, dữ liệu và phương pháp nghiên cứu mà ông đã tích lũy. Những buổi tối ở Hawaii, hai thầy trò ngồi trên ban công, trong bóng tối với khói muỗi, Brigham lặp đi lặp lại một lời dặn:
“Hãy luôn tìm ba thứ trong nghiên cứu về magic này. Phải có một dạng ý thức nào đó đứng đằng sau và điều khiển quá trình — kiểm soát nhiệt khi đi trên lửa chẳng hạn. Phải có một dạng lực nào đó được sử dụng để tạo ra sự kiểm soát đó. Và cuối cùng, phải có một dạng chất nào đó — hữu hình hoặc vô hình — mà qua đó lực có thể tác động.”
Ba yếu tố: Ý thức. Lực. Chất. Đây chính là nền tảng mà Long sẽ dành phần đời còn lại để giải mã.
Hewahewa — vị Kahuna cuối cùng phá hủy đền thờ
Để hiểu tại sao tri thức Huna bị “thất lạc”, chúng ta cần quay lại năm 1820 — một năm trước khi các nhà truyền giáo đặt chân đến Hawaii.
Hewahewa là vị Đại Kahuna — thầy tu tối cao — của toàn bộ quần đảo. Ông sở hữu khả năng nhìn thấy tương lai, và chính nhờ năng lực này mà ông đã cố vấn cho Vua Kamehameha I thống nhất tất cả các đảo dưới một vương triều.
Khi Kamehameha qua đời, Hewahewa nhìn vào tương lai và thấy điều khiến ông vô cùng hào hứng: những người da trắng và vợ của họ sẽ đến Hawaii để chia sẻ về Thượng Đế của họ. Ông thậm chí chỉ ra chính xác bãi biển nơi họ sẽ đổ bộ.
Hewahewa đã nghe kể rằng các thầy tu da trắng thờ phụng Jesus — người có thể chữa lành bệnh tật và thậm chí sống lại từ cõi chết. Với người da trắng có tàu chiến, súng đạn và máy móc, Hewahewa cho rằng họ cũng phải có một hệ thống magic vượt trội.
Ông nhận ra rằng hệ thống Kahuna trên các đảo đã bị ô nhiễm — quá nhiều nghi lễ, cấm kỵ vô lý, và lạm dụng quyền lực. Để “dọn sân khấu” đón tiếp các thầy tu mới, ông quyết định: phá hủy tất cả đền thờ, đốt tất cả thần tượng, xóa bỏ mọi cấm kỵ.
Các Kahuna chân chính đều biết rằng những bức tượng chỉ là gỗ và lông — họ sẵn lòng tham gia. Và khi các nhà truyền giáo từ New England đổ bộ đúng bãi biển mà Hewahewa đã tiên đoán, ông đón họ bằng một bài cầu nguyện chào mừng bằng thơ mà ông tự sáng tác.
Rồi sự thất vọng ập đến.
Các nhà truyền giáo không có magic. Người mù, người bệnh, người què được mang đến trước mặt họ — và vẫn mù, vẫn bệnh, vẫn què khi rời đi. Hewahewa và những người Hawaii giúp xây một nhà thờ đá to lớn, hy vọng rằng khi có “đền thờ” thì magic sẽ xuất hiện. Nhưng không.
Hewahewa từ chối cải đạo và quay về với magic mà ông biết là thực sự hoạt động. Không lâu sau, các nhà truyền giáo — lúc này đã nắm quyền lực chính trị — đặt các Kahuna ra ngoài vòng pháp luật. Nhưng không cảnh sát hay quan tòa Hawaii nào dám bắt một Kahuna thật sự có sức mạnh. Và thế là Huna tiếp tục tồn tại — trong bóng tối, sau lưng người da trắng.
Huna — “Bí Mật” được mã hóa trong ngôn ngữ
Bốn năm sau khi gặp Brigham, vị giáo sư qua đời, để lại cho Long một gánh nặng: có lẽ anh là người da trắng duy nhất trên thế giới hiểu đủ để tiếp tục nghiên cứu. Và nếu anh thất bại, nhân loại có thể mất đi vĩnh viễn một hệ thống tri thức vô giá.
Nhiều năm trôi qua mà Long không tìm được manh mối mới. Năm 1931, anh rời Hawaii với tâm trạng thất bại. Rồi vào năm 1935, giữa đêm tại California, anh bật dậy với một ý tưởng đơn giản đến mức cả anh và Brigham đều xấu hổ vì đã bỏ qua nó suốt bao năm:
Các Kahuna hẳn phải có tên gọi cho các yếu tố trong magic của họ. Không có tên, họ không thể truyền dạy cho thế hệ sau. Và vì ngôn ngữ họ dùng là tiếng Hawaii, nên bí mật phải nằm ngay trong các từ ngữ — những từ mà các nhà truyền giáo đã dịch sai vì không hiểu magic.
Tiếng Hawaii được cấu tạo từ các từ gốc ngắn. Khi phân tích gốc từ, nghĩa ban đầu sẽ hiện ra. Long lao vào làm việc, và phát hiện đầu tiên đến gần như ngay trước bữa trưa.
Từ “Unihipili” — cái mà từ điển dịch mơ hồ là “một loại thần linh” — khi phân tích gốc cho thấy: một linh hồn biết đau buồn, lặng lẽ làm việc trong bóng tối, bám dính vào cơ thể, phục vụ một linh hồn khác, cố gắng kiểm soát nhưng lại sợ phạm vào thần linh. Đây chính là mô tả hoàn hảo của cái mà tâm lý học phương Tây gọi là tiềm thức — nhưng được đặt tên từ hàng nghìn năm trước khi Freud ra đời.
Từ “Uhane” — linh hồn thứ hai — có gốc hane nghĩa là “nói”. Đây là linh hồn biết nói — ý thức, phần con người có khả năng ngôn ngữ và lý luận.
Long nhận ra: các Kahuna đã mã hóa toàn bộ hệ thống tâm lý học của họ vào chính ngôn ngữ Hawaii. Mỗi từ là một chiếc hộp chứa nhiều tầng nghĩa, được thiết kế để bảo tồn tri thức qua hàng nghìn năm — bất kể ngôn ngữ bên ngoài thay đổi thế nào.
Từ đây, Long đặt tên cho hệ thống này là Huna — nghĩa đen là “bí mật” trong tiếng Hawaii, nhưng các gốc từ cũng mang nghĩa “sự hợp nhất” — ám chỉ mục tiêu cuối cùng của hệ thống: hợp nhất các tầng ý thức bên trong con người.
Berber, Ai Cập và cuộc di cư 5.000 năm
Câu chuyện có một bước ngoặt bất ngờ. Sau khi Long xuất bản báo cáo đầu tiên ở Anh, ông nhận được thư từ William Reginald Stewart — một nhà báo người Anh đã về hưu. Stewart viết rằng ông vô cùng ngạc nhiên khi đọc được mô tả về chính xác hệ thống magic mà ông đã gặp ở một bộ tộc Berber tại dãy núi Atlas, Bắc Phi.
Điều đáng kinh ngạc hơn: ngôn ngữ bí mật mà bộ tộc Berber dùng để dạy magic gần như giống hệt tiếng Hawaii. Từ kahuna trở thành quahuna. Từ chỉ nữ Kahuna (kahuna wahini) trở thành quahini. Từ chỉ thần linh (akua và atua) gần như không thay đổi.
Stewart kể lại rằng ông đã được một nữ Kahuna tên Lucchi nhận làm “con nuôi” và bắt đầu truyền dạy. Phần đầu tiên của khóa huấn luyện là lịch sử huyền thoại của bộ tộc:
“Mười hai bộ tộc sở hữu Kahuna từng sống ở sa mạc Sahara khi nó vẫn còn là vùng đất xanh tươi với sông ngòi. Khi sông khô cạn, họ di chuyển vào thung lũng sông Nile. Tại đó, họ dùng magic để giúp cắt, vận chuyển và đặt các khối đá xây Kim Tự Tháp Lớn.”
Truyền thuyết tiếp tục: khi nhận thấy thời kỳ đen tối trí tuệ sắp đến, các Kahuna quyết định bảo tồn “Bí Mật”. Mười một bộ tộc lên đường đến Thái Bình Dương qua Biển Đỏ. Bộ tộc thứ mười hai đi về phía bắc, định cư ở dãy núi Atlas — nơi Stewart tìm thấy họ hàng nghìn năm sau.
Hành trình di cư này được phản ánh cả trong truyền thuyết Hawaii: người Hawaii kể rằng tổ tiên họ xuất phát từ “Biển Đỏ của Kane” — Red Sea of Kane — và di chuyển từ đảo này sang đảo khác bằng thuyền buồm lớn cho đến khi tìm thấy tám hòn đảo Hawaii không có người ở.
Mối liên kết không dừng ở truyền thuyết. Trong tín ngưỡng Ai Cập cổ đại, các thuật ngữ Ka (sinh lực) và Ba (linh hồn) tương ứng một cách đáng kinh ngạc với Mana và các bản thể trong hệ thống Huna. Dấu vết của ngôn ngữ Polynesia được tìm thấy rải rác từ Thái Bình Dương đến Cận Đông, Madagascar, Ấn Độ, thậm chí Nhật Bản.
Bi kịch xảy ra khi Lucchi bị một viên đạn lạc giết chết trong một cuộc giao tranh gần trại. Khóa huấn luyện dở dang, và Stewart phải rời đi với những ghi chép chưa hoàn chỉnh. Ba mươi năm sau, ông đọc được báo cáo của Long và nhận ra — đó là cùng một hệ thống, được bảo tồn ở hai đầu thế giới.
Hai dòng chảy — Lý thuyết và Thực hành
Trong khi Long nghiên cứu Huna như một nhà khoa học giải mã ngôn ngữ, có một người khác đã sống với Huna từ khi còn nhỏ.
David Kaonohiokala Bray (1889-1968) là một Kahuna thuộc dòng Kane — dòng truyền thừa Kahuna chính thống nhất. Gia đình ông phục vụ vương triều Hawaii suốt 25 thế hệ. Ông là Kahuna thế hệ thứ năm kể từ Linh mục cao Holoae, và là một trong những người cuối cùng thực hành Kahuna công khai.
Trong cuốn “The Heart of Huna”, tác giả Laura Kealoha Yardley — bản thân là người Hawaii — mô tả hai dòng truyền thống này như hai nửa bổ sung cho nhau:
-
Max Freedom Long đại diện cho con đường lý thuyết khoa học: phân tích ngôn ngữ, xây dựng framework, tìm cơ chế hoạt động. Ông hiểu tại sao magic hoạt động nhưng không thể tự mình thực hiện.
-
David Bray đại diện cho con đường thực hành trực giác: ông làm được những điều mà Long chỉ có thể lý thuyết hóa — chữa bệnh, nhìn thấu cơ thể, cân bằng năng lượng. Nhưng ông dạy bằng kinh nghiệm trực tiếp, không phải bằng giải thích hệ thống.
Yardley nhận ra rằng câu trả lời cho câu hỏi “Kahuna chữa lành bằng cách nào?” nằm ở sự kết hợp của cả hai — hiểu biết lý thuyết đủ sâu để biết mình đang làm gì, và thực hành đủ nhiều để thực sự trải nghiệm.
Tại sao Huna quan trọng hôm nay?
Có lẽ bạn đang thắc mắc: một hệ thống cổ xưa từ giữa Thái Bình Dương có liên quan gì đến cuộc sống hiện đại?
Serge Kahili King — một Kahuna hiện đại được đào tạo cả ở Hawaii và châu Phi — đưa ra câu trả lời thuyết phục trong cuốn “Mastering Your Hidden Self”:
“Huna mang tính tôn giáo ở chỗ nó truyền cảm hứng cho con người đạt đến sự hoàn thiện tâm linh. Nó mang tính khoa học vì nó xử lý thực tại vật lý và tạo ra kết quả lặp lại. Huna là một triết lý sống với bộ quy tắc đạo đức mạnh mẽ nhưng đơn giản.”
Huna không phải là tôn giáo — nó không đòi hỏi bạn phải tin vào bất cứ điều gì trước khi thử. Nó cũng không mâu thuẫn với bất kỳ hệ thống niềm tin nào bạn đang có. Như King nhấn mạnh: “Huna là hệ thống mở, không có giáo điều. Bạn không cần tin vào Huna, chỉ cần sẵn lòng thử.”
Và điều đáng chú ý nhất: giữa Thái Bình Dương, cách biệt với các nền văn minh khác hàng trăm năm, người Hawaii đã phát triển một hệ thống tâm lý học tiên tiến ngang với bất kỳ hệ thống nào tồn tại ngày nay — bao gồm cả những khám phá mà phương Tây chỉ đạt được trong thế kỷ 20 với Freud, Jung và các nhà tâm lý học hiện đại.
Nhưng Huna đi xa hơn tâm lý học phương Tây: nó không chỉ mô tả con người, mà còn cung cấp công cụ thực hành để thay đổi — chữa lành, biểu hiện, kết nối với phần sâu nhất của bản thân.
Hành trình phía trước
Bài viết này chỉ là cánh cửa — lời mời bạn bước vào khám phá một hệ thống tri thức đã tồn tại hàng nghìn năm, được bảo tồn bởi những con người phi thường, và giờ đây đang dần được thế giới biết đến.
Trong các bài tiếp theo, chúng ta sẽ đi sâu vào từng lớp của hệ thống này:
- 7 nguyên tắc nền tảng — bản đồ triết lý để hiểu thế giới
- Ba bản thể & 10 yếu tố — cấu trúc ý thức con người theo Huna
- Mana & hơi thở Ha — năng lượng sống và cách tích lũy
- Kala — nghệ thuật thanh tẩy và tha thứ
- Haipule — cầu nguyện và biểu hiện thực tại
- Thiền định & giấc mơ — hai cánh cửa vào thế giới bên trong
- Trái Tim — cây cầu từ bản ngã đến linh hồn
- Bản thể ẩn giấu — bí mật cuối cùng và lộ trình thực hành
Như Tiến sĩ Brigham đã nói với Long trong buổi tối cuối cùng trước khi ông qua đời:
“Tôi mới chỉ bắt đầu. Chỉ vì tôi sẽ không bao giờ biết được câu trả lời, không có nghĩa là anh cũng sẽ không.”
Hành trình của bạn bắt đầu từ đây.
Bài tiếp theo: 7 Nguyên Tắc Huna — Bản Đồ Cuộc Sống Từ Hawaii Cổ Đại →
Tham khảo
- The Secret Science Behind Miracles, Max Freedom Long (1948) — Chương I: The Discovery That May Change The World
- The Heart of Huna, Laura Kealoha Yardley — Chương 1-3: Hành trình bắt đầu, Kahuna, Max Freedom Long
- Mastering Your Hidden Self: A Guide to the Huna Way, Serge Kahili King — Introduction: The Rediscovery of Huna
- Huna — Làm Việc Với Tiềm Thức, Tạ Phước Hải — Giới thiệu về Huna